تبلیغات
او خواهد آمد - توبه تولد دوباره انسان
 
او خواهد آمد
ما منتظر ظهور مهدی فاطمه (علیه السلام) هستیم ** تعجیل در ظهورش صلوات **
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : فدایی رهبر
مطالب اخیر
نویسندگان
چهارشنبه 11 اردیبهشت 1392

بسم الله الرحمن الرحیم

توبه چیست؟

توبه در لغت به معنى رجوع و انابه است. وقتى گفته مى شود كه فلانى توبه كرد، یعنى از گناهى كه كرده بود بازگشت.(1)

زیباترین و گویاترین تعریف را در كلام گهربار على(علیه السلام) مى توان یافت كه فرمود:

«التّوبة نَدَمٌ بالقَلبِ واستِغفارٌ باللِّسانِ وتَركٌ بالجَوارِحِ واِضمارٌ ألاّ یعود»(2)

«توبه عبارت است از پشیمانى قلبى، آمرزش خواستن با زبان، ترك كردن گناه و تصمیم به اینكه دیگر آن گناه را انجام نمى دهد.»

شیخ انصارى در تعریف توبه مى گوید: «توبه برگشت به راه راست است پس از منحرف شدن از راه راست».(3)

ملا محسن فیض كاشانى در تعریف توبه آورده است: «توبه عبارتست از برهنه ساختن قلب از گناه، بعضى آن را چنین تعریف كرده اند كه توبه ترك گناهى است
كه قبلا از انسان سر زده است.»
(4)

حضرت امام خمینى(رحمه الله) در كتاب چهل حدیث خود در معناى توبه چنین نوشته است: «بدان كه توبه یكى از منازل مهمّه مشكله است و آن عبارت است از رجوع از طبیعت به سوى روحانیّت نفس بعد از آنكه به واسطه معاصى و كدورت نافرمانى نورانیّت فطرت و روحانیّت محجوب به ظلمت شده»(5) پس توبه در واقع انقلابى علیه خویشتن است. توبه نگاهى دوباره و بیعتى دیگر با پروردگار خویش است. توبه را مى توان زیباترین و خالصانه ترین كرنش ها دانست. توبه تولّد مجدّد معنویت و روحانیت انسان است. به قول خواجه عبدالله انصارى: «توبه نشان راه است و سالار بار و كلید گنج و شفیع وصال و سر همه شادى و مایه آزادى... توبه آن است كه از همه موجودات دل برگیرى، روى در حق آرى».(6)

توبه معراج آدمى است. نشان عروج انسان و راز بندگى و دل به حق دادن است. راهى است كه سرمنزلش وصال محبوب و فانى شدن در ذات اوست.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ المعجم الوسیط، ج1

2 ـ غرر و درر، آمدى، ج2، ص126

3 ـ المكاسب، ص335

4 ـ منهاج النجاة، ملا محسن فیض كاشانى، ص153، ترجمه رضا رجب زاده.

5 ـ چهل حدیث، روح الله الموسوى الخمینى، ص232

6 ـ فرهنگ معارف اسلامى، سید جعفر سجّادى، ج2، ص143


73


وجوب توبه

از نكته هاى مهمى كه علماى اخلاق بدان توجه ویژه دارند، وجوب توبه است از معصیت و توبه و معصیت قرین هم هستند. شكى نیست كه انسانها معصوم نیستند. جاذبه هاى گناه كسان زیادى را همیشه و برخى دیگر را گاهگاهى به دام خود مى كشد. آنگاه كه خداوند آدم را آفرید و شیطان را از درگاه ربوبى اش راند، این موجود رانده شده، قسم یاد كرد كه همه بندگان خدا را گمراه مى كند و خداوند در رحمت توبه را بر بندگانش گشود.

رسول گرامى نیز به این حقیقت كه انسانها در معرض خطا هستند اذعان دارند و مى فرمایند: «كلّ بنی آدم خطّاء وخَیرُ الخطّائین التّوابون»(1) «تمامى فرزندان آدم در معرض
خطا هستند و بهترین خطاكاران كسانى هستند كه توبه كنند.»

از مجموع روایات و احادیث بر مى آید كه گناه نوعى مرض است و بر مریض لازم است كه علاج مرض خود نماید. اگر شخصى خواسته یا ناخواسته مقدارى سمّ بخورد، همه عاقلان مى گویند كه بر او واجب است دارو مصرف نماید تا اثر سم را از بین ببرد و اگر این كار را انجام ندهد گرفتار هلاكت مى شود. گناه براى روح و جسم هر انسانى به منزله سمّ است. همانطور كه سمّ بدن بیمار را فاسد مى كند، گناه هم روح آدمى را تباه مى سازد.

قال على(علیه السلام) «بئس القلادة الآثام»;(2) «بد قلاده ایست قلاده گناهان».

گناه به گردنبندى مى ماند كه همیشه به گردن انسان آویزان است و به وسیله توبه است كه آدمى از دام گناهان رهایى مى یابد.

امام صادق(علیه السلام) نیز در روایت دیگرى به فساد گناه و معصیت اشاره كرده، مى فرمایند: «ما مِن شَیء أفْسَدَ للقَلبِ مِنْ خطیئة، اِنَّ القَلْب لَیُواقِعُ الخطیئةَ فلا تزال به حتّى تغلب علیه فیصیرأعلاهُ أسفله»; «هیچ چیز براى قلب انسان فساد انگیزتر از گناه نیست چه اینكه پیوسته شخص گنه كار درگناه خویش غوطهور مى شود تا آنجا كه قلبش واژگونه مى گردد.»

شیخ بهایى(رحمه الله) در شرح اربعین خود در زمینه وجوب توبه مى فرمایند:

«... شكى در وجوب فورى توبه نیست; زیرا گناهان مانند سمّ هاى ضرر رساننده به بدن است، چنانچه بر خورنده سمّ واجب است در معالجه شتاب كند تا بدنش هلاك نشود و از بین نرود. همچنین بر گنهكار واجب است ترك گناه و سرعت در توبه از آن، تا دینش ضایع نگردد، در جاى دیگر مى فرمایند: «لكلّ داء دواء وَدواء الذّنوب الإستغفار»;(3) «براى هر بیمارى علاجى است و علاج گناهان آمرزش خواستن است.»

شكى نیست كه وقتى انسان گرفتار دام معصیت و گناه مى شود در حالى كه بالغ و عاقل باشد و كسى او را بر انجام معصیت مجبور نكرده باشد، از نظر شرع مقدس گناهكار است. اولین تكلیفى كه بر عهده هر گناهكارى است توبه مى باشد اما آیا توبه واجب است؟ آیا بر گناهكار است فوراً توبه نماید؟ توبه به دو دلیل واجب است. یكى دلیل شرعى و دیگرى دلیل عقلى.

اما دلیل عقلى: همه عقلا و خردمندان جهان به این نكته توافق دارند كه اگر كسى

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ المحجّة البیضاء، محمّد بن مرتضى مشهور به مولى محسن كاشانى، ج7، ص81

2 ـ شرح غرر و درر آمدى، ج3، ص252

3 ـ وسائل الشیعه، حر عاملى، ج11، ص354


74


خطا كرد بر او واجب است كه ترك خطا نماید. اگر كسى خطایى مرتكب شد اما در صدد جبران خطاى خود برنیاید همه عقلا او را فردى كم عقل و نادان مى شمرند. گنهكارى كه در توبه مسامحه كند و به وقت دیگرى تأخیر اندازد، خود را بین دو خطر بزرگ قرار داده است كه اگر از یكى سالم بماند به دیگرى مبتلا خواهد شد.»(1)

لزوم توبه در قرآن

قرآن كریم در موارد زیادى با صیغه امر فرمان به توبه كردن مى دهد. چنانكه مى فرماید: } وَتُوبُوا إِلَى اللهِ جَمِیعاً أَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ{;(2) «اى اهل ایمان همه به درگاه خدا توبه كنید باشد كه رستگار شوید.» خداوند این بشارت را پس از هشدار به آدمیان (در اینكه پاكدامن و عفیف باشند و به حلال و حرام توجه نمایند) مى دهد. خطاب پرورگار در این آیه شامل جمیع مؤمنان مى شود; یعنى اگر یكى از مؤمنان گناهى مرتكب شد لازم است توبه نماید.

در آیه دیگر مى فرماید: } یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسَى رَبُّكُمْ أَنْ یُكَفِّرَ عَنْكُمْ سَیِّئَاتِكُمْ وَیُدْخِلَكُمْ جَنَّات تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الاَْنْهَارُ{(3); «الا اى مؤمنان به درگاه خدا توبه نصوح (خالص و بادوام) كنید كه خدا گناهانتان را محو گرداند و شما را در باغهاى بهشتى كه زیر درختانش نهرها جاریست داخل كند.»

در آیه دیگرى مى فرماید: } إِنَّ الَّذِینَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ یَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِیقِ{(4); «آنان كه مردان و زنان مؤمن را به آتش فتنه و عذاب سوختند بر آنها عذاب جهنّم و آتش سوزان دوزخ مهیّاست.» در این آیه نیز به كسانى كه توبه نكنند وعده عذاب داده شده است. بدیهى است وقتى حفظ جان از هلاكت و عذاب جاودانى واجب است. پس توبه كردن نیز واجب خواهد بود.

شرایط توبه

توبه، مائده آسمانى است كه نعمتهاى بى كران الهى بر آن گسترده است. خداوند به سبب توبه گناهان بى شمارى از گناهكاران مى بخشد و به دیده اغماض به آنها مى نگرد. بخشش گناهان و معصیت هاى گناهكاران، نه تنها در آخرت عذاب الهى را برمى دارد بلكه در دنیا سبب نجات مى شود. پس توبه درجه اى از درجات بالاى دین دارى و خداترسى است. بدیهى است عملى كه در دنیا و آخرت انسان این همه نفوذ معنوى دارد، بایسته است كه شرایط ویژه اى داشته باشد. توبه یك كلمه یا چند جمله استغاثه نیست كه فقط به زبان آورده شود. چه بسیارند كسانى كه لفظ توبه ورد زبان آنهاست، امّا در سلك مجرمین و بیگانگان از پروردگار هستند. كسانى هستند كه بر زبانشان لفظ مُطهَّر توبه است، اما قلبشان را لایه اى ضخیم از سیاهى گناه و معصیت پوشانده است.

زائر خانه خدا باید شرایط و اسبابى را فراهم آورد تا توبه اش واقعى شود. باید همه بدهكاریهاى دنیایى اش را بپردازد و حقوقى الهى و حقوق مردم كه بر عهده اوست همه را تسویه كند آنگاه با رویى باز به زیارت خانه خدا برود. باید هر ستمى كه كرده، جبران نماید. حساب وكتاب خود را باخدا وخلق خدا صاف كند آنگاه «الهى أتوب الیك» بگوید.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ شرح اربعین شیخ بهایى به نقل از اخلاق اسلامى سال اول مراكز تربیت معلم، ص221

2 ـ نور: 31

3 ـ تحریم: 8

4 ـ بروج: 10


75


حضرت امام خمینى(قدس سره) در این باره مى فرمایند:

«اگر در حدیث دیدى یا شنیدى كه حق تعالى بر این امت تفضل فرموده و توبه آنان را تا قبل از وقت معاینه آثار مرگ یا خود آن، قبول مى فرماید، صحیح است، ولى هیهات كه در آن وقت توبه از انسان متمشّى شود. مگر توبه لفظ است؟ قیام به امر توبه زحمت دارد. برگشت و عزم برگشت نكردن، ریاضات علمیّه و عملیّه لازم دارد. والاّ خود به خود انسان نادر اتّفاق مى افتد كه در فكر توبه بیفتد یا موفق به آن شود یا اگر شد بتواند به شرایط صحّت و قبول آن یا به شرایط كمال آن قیام كند. چه بسا باشد كه قبل از فكر توبه یا عملى كردن آن، اجل مهلت ندهد و انسان را با بار معاصى سنگین و ظلمت بى پایان گناهان، از این نشأة منتقل نماید. آن وقت خدا مى داند كه به چه گرفتاریها و بدبختى ها دچار مى شود.»(1)

استغفار

استغفار محتاج به لفظ خاصى نیست. مراسم ویژه اى ندارد.

عن ابى جعفر(علیه السلام) قال: كان رسولُ الله(صلى الله علیه وآله) والاستغفار لكم حِصْنَین حَصینین من العذاب فمضى اكبر الحصنین وبقى الاستغفار فأكثروا منه فإنّه مَمْحاة للذنوب، قال الله عزّوجلّ: }وَمَا كَانَ اللهُ لِیُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِیهِمْ وَمَا كَانَ اللهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ یَسْتَغْفِرُونَ{.(2)

امام باقر(علیه السلام) فرمود: «رسول خدا(صلى الله علیه وآله) و استغفار دو دژ محكم هستند، دو دژ محكم در برابر عذاب. پس یكى از دو دژ گذشت و استغفار مانده است. پس زیاد استغفار كنید كه استغفار محو كننده گناهان است چنانكه خداوند مى فرماید: تا تو در میان آنها هستى خداوند آنان را عذاب نخواهد كرد و نیز مادامى كه از نافرمانى خدا پشیمان شوند، به درگاه خدا توبه و استغفار كنند. باز آنها را عذاب نكند.»

 

شهید مطهرى(رحمه الله) نیز مى فرمایند: «توبه اوّلین منزل اهل سلوك و اهل عبادت و عبودیت است. اگر كسى آهنگ تقرب نزد پروردگار را داشته باشد، براى اینكه خود را آماده كند، باید از گذشته سیاه و تیره خود بازگردد و توبه كند.»(3)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1 ـ چهل حدیث، امام خمینى، ص233

2 ـ وسائل الشیعه، ج11، ص354، وسوره انفال: 33

3 ـ گفتارهاى معنوى، شهید مطهرى، ص137

برگرفته ازwww.hadj.ir



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
پنجشنبه 8 تیر 1396 04:50 ق.ظ
This is the right blog for everyone who wishes to understand this topic.

You understand a whole lot its almost hard to argue
with you (not that I really will need to?HaHa). You definitely put
a fresh spin on a topic which has been discussed for many years.
Excellent stuff, just excellent!
سه شنبه 6 تیر 1396 08:17 ق.ظ
I am very happy to read this. This is the type of manual that needs to be given and not the accidental misinformation that
is at the other blogs. Appreciate your sharing this best doc.
سه شنبه 2 خرداد 1396 07:23 ق.ظ
You actually make it appear so easy along with your presentation but I in finding this topic to be really
one thing which I feel I might never understand. It kind of
feels too complicated and extremely broad for
me. I am taking a look ahead on your next submit,
I will try to get the hang of it!
چهارشنبه 11 اردیبهشت 1392 10:24 ق.ظ
سلام خوبی؟
امتیازی که به وبلاگت میدم بیسته
خیلی عالی بود
خوشحالم که وبلاگت رو پیدا کردم
به منم سر بزن
پیشنهاد می کنم وبلاگت رو توی این سایت هم ثبت کنی و بازدید کننده های بیشتری رو به وبلاگت جذب کنی.

موفق باشی
چهارشنبه 11 اردیبهشت 1392 10:12 ق.ظ
با سلام . وبلاگ خوبی داری . خوشحال می شم به سایت ما بیای و تبادل لینک کنی .
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی

Flash Required

Flash is required to view this media. Download Here.